Verboden klanken tijdens de Tweede Wereldoorlog

Kun jij je voorstellen wat het zou betekenen als Amerikaanse en Engelse muziek door de overheid verboden wordt? Het zal dan toch wel een stuk stiller worden om je heen. Je mp3-speler ligt werkeloos in een hoek van de kamer. Op MTV en TMF is alleen maar sneeuw te zien en ruis te horen.

Inhoud

Leerling

Docent

Beeldende kunst

Cabaret

Film

Mode

Muziek

Tekst

Colofon



 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verbiedt de Duitse bezetter het spelen van Engelse muziek en het zingen van Engelstalige nummers. Ook Amerikaanse nummers zijn verboden. Engeland en Amerika zijn dan immers de vijanden van Duitsland.

Muziek is niet de enige kunstdiscipline die streng gecontroleerd wordt. De nazi’s willen alle uitingen van kunst en cultuur aan banden leggen.

Regels

Kunstenaars en artiesten moeten lid worden van de ‘Nederlandsche Kultuurkamer’. Dit is een instantie die toezicht houdt op iedereen die werkzaam is op het gebied van kunst en cultuur: schrijvers, toneelspelers, musici, zangers en zangeressen.

Er mag alleen gedrukt, gespeeld of uitgevoerd worden wat past binnen de opvattingen die de Duitsers hebben over kunst en cultuur. Een reglement met veel artikelen bepaalt waar kunstenaars en artiesten zich allemaal aan moeten houden. Je mag je beroep niet meer uitoefenen als je geen lid wordt van de Kultuurkamer. En je loopt de kans naar Duitsland te worden gestuurd om daar te werken. Er zijn ook mensen die helemaal geen lid kunnen worden vanwege hun afkomst. Dat zijn negers en zigeuners, maar vooral de joden.

Verboden muziek

Alle Engelse en Amerikaanse muziek is verboden. Jazzmuziek, vaak gespeeld door zwarte mensen, wordt ook verboden vanwege de stijl. Men vindt namelijk dat deze muziek aanzet tot het maken van ‘onfatsoenlijke bewegingen’. Uiteraard is het verboden muziek van joodse componisten uit te voeren.

Reacties

Sommige artiesten weigeren lid te worden van de Nederlandsche Kultuurkamer en proberen op een andere manier in hun levensonderhoud te voorzien.

Orkesten die zich moeten houden aan de strenge regels weten daar op listige manier onderuit te komen. Van Engelse en Amerikaanse nummers vertaalt men de titels in het Nederlands en er wordt gewoon doorgespeeld, omdat er toch brood op de plank moet komen.

Artiesten die het zich financieel wel kunnen veroorloven, treden in het geheim op. Deze geheime bijeenkomsten worden ‘zwarte avonden’ genoemd. Sommige van deze avonden worden wel bezocht door over de honderd mensen. Dit is dubbel riskant want je mag helemaal niet met zoveel mensen bij elkaar komen.

Spot en hoop

Via Radio Oranje, de vrije zender die vanuit Londen uitzendt worden  liedjes uitgezonden die de Duitsers absoluut afkeuren. In de teksten worden de Duitse bezetters en de NSB-ers belachelijk gemaakt. NSB betekent Nationaal Socialistische Beweging. De leden van deze Nederlandse politieke partij zijn het eens met Hitlers ideeën. Het liedje ‘Op de hoek van de straat’ gaat over een NSB-er die het partijblad Volk en Vaderland staat te verkopen. De makers van het lied vinden dat NSB-ers zich moeten schamen om zo met de vijand te heulen.

Ook worden er teksten geschreven waaruit de hoop op een betere tijd spreekt zoals: ‘Als op het Leidseplein de lichtjes weer eens branden gaan’. De mensen kijken uit naar de tijd dat er niet meer verduisterd hoeft te worden. Als de straatverlichting weer aan zal zijn en uit de café’s en theaters weer licht naar buiten schijnt.

Luister naar het begin van de uitzending van 'de Watergeus'

Luister naar "Op de hoek van de straat' Jetty Paerl


Het orkest de Ramblers in oorlogs tijd

Luister naar Steeple Chase - The Ramblers

Wat vind jij?
Is het schrijven van spottende liedteksten een vorm van verzet?
ja
nee